RYS. 7.2 — WŁAŚCIWOŚCI I BUDOWA MATERII

Właściwości i budowa materii — sprawdzian z fizyki, klasa 7

Z czego zbudowane są ciała i dlaczego kostka żelaza waży więcej niż taka sama kostka drewna. Najwięcej punktów na sprawdzianie dają zadania z gęstością.

Grupa A — PDF za darmo ↓Ściąga wzorów

Lista kontrolna przed sprawdzianem

cząsteczkowa budowa materii, dyfuzja i jej zależność od temperatury
oddziaływania międzycząsteczkowe: spójność i przyleganie
napięcie powierzchniowe, menisk wklęsły i wypukły
stany skupienia i właściwości ciał stałych, cieczy i gazów
gęstość: wzór, jednostki, odczyt z tabeli
wyznaczanie gęstości: waga i menzurka, objętość prostopadłościanu
zamiana g/cm³ na kg/m³ i litrów na m³

UWAGA: Zwykle dział 2 klasy 7; w niektórych podręcznikach gęstość jest w osobnym dziale „Masa i gęstość”.

Ściąga wzorów: Właściwości i budowa materii

Poz.	Wzór	Oznaczenia	Jednostka
W1	$ρ = \frac{m}{V}$	$ρ$ — gęstość, $m$ — masa, $V$ — objętość	$\frac{kg}{m ^{3}} lub \frac{g}{cm ^{3}}$
W2	$m = ρ \cdot V$	masa z gęstości i objętości	$kg$
W3	$V = \frac{m}{ρ}$	objętość z masy i gęstości	$m^{3}$
W4	$V = a \cdot b \cdot c$	objętość prostopadłościanu o krawędziach $a$ , $b$ , $c$	$cm^{3}$

Rozwiąż jak fizyk

liczby sprawdzone programem

3 zadania typowe dla sprawdzianu z tego działu, każde w 4 krokach: dane, szukane, wzór, obliczenia ze sprawdzeniem jednostek.

ZAD. 1

Kostka z aluminium ma wymiary 2 cm × 3 cm × 5 cm i masę 81 g. Oblicz gęstość aluminium w g/cm³ i w kg/m³.

1DANE
$a = 2 cm, b = 3 cm, c = 5 cm$ $m = 81 g$
2SZUKANE
$ρ = ? [\frac{g}{cm ^{3}}]$
3WZÓR
$ρ = \frac{m}{V}, V = a \cdot b \cdot c$
4OBLICZENIA
$V = 2 cm \cdot 3 cm \cdot 5 cm = 30 cm^{3}$ $ρ = \frac{81 g}{30 cm ^{3}}$ $ρ = 2, 7 \frac{g}{cm ^{3}} = 2700 \frac{kg}{m ^{3}}$

SPRAWDZONO JEDNOSTKI

[g] : [cm^{3}] = [\frac{g}{cm ^{3}}] ✓

Odpowiedź: Gęstość aluminium wynosi 2,7 g/cm³, czyli 2700 kg/m³.

ZAD. 2

Jaką masę ma 2,5 litra oleju o gęstości 920 kg/m³?

1DANE
$V = 2, 5 l = 2, 5 dm^{3} = 0, 0025 m^{3}$ $ρ = 920 \frac{kg}{m ^{3}}$
2SZUKANE
$m = ? [kg]$
3WZÓR
$ρ = \frac{m}{V} \Rightarrow m = ρ \cdot V$
4OBLICZENIA
$m = 920 \frac{kg}{m ^{3}} \cdot 0, 0025 m^{3}$ $m = 2, 3 kg$

SPRAWDZONO JEDNOSTKI

[\frac{kg}{m ^{3}}] \cdot [m^{3}] = [kg] ✓

Odpowiedź: Olej ma masę 2,3 kg.

ZAD. 3

Do menzurki z wodą (poziom 60 cm³) wrzucono kamień o masie 65 g. Poziom wody podniósł się do 85 cm³. Oblicz gęstość kamienia.

1DANE
$V_{1} = 60 cm^{3}, V_{2} = 85 cm^{3}$ $m = 65 g$
2SZUKANE
$ρ = ? [\frac{g}{cm ^{3}}]$
3WZÓR
$V = V_{2} - V_{1}, ρ = \frac{m}{V}$
4OBLICZENIA
$V = 85 cm^{3} - 60 cm^{3} = 25 cm^{3}$ $ρ = \frac{65 g}{25 cm ^{3}}$ $ρ = 2, 6 \frac{g}{cm ^{3}}$

SPRAWDZONO JEDNOSTKI

[g] : [cm^{3}] = [\frac{g}{cm ^{3}}] ✓

Odpowiedź: Gęstość kamienia wynosi 2,6 g/cm³ (2600 kg/m³).

Przelicznik jednostek działu

g/cm³ → kg/m³ (· 1000)
kg/m³ → g/cm³ (: 1000)
l (dm³) → m³ (: 1000)
cm³ → m³ (: 1 000 000)
ml → cm³ (· 1)
g → kg (: 1000)

Wszystkie jednostki z klas 7–8 w jednym miejscu: przelicznik jednostek.

Sprawdzian do wydruku

WYDANIE A · BEZPŁATNE

Grupa A sprawdzianu

Gęstość, masa i objętość: pełny arkusz grupy A do wydruku (bez klucza). Rozwiąż go na czas, jak na lekcji.

Pobierz PDF ↓

WYDANIE A–E · Z KLUCZEM

Grupy A–E, klucz, punktacja

Gęstość, masa i objętość — sprawdzian z fizyki, klasa 7, grupy A–E. W sklepie Nie każ mu liczyć!

3,90 złW sklepie →

Więcej do tego działu

Kartkówka A–E · 3,90 złGęstość, masa i objętość

Grupa A gratis (PDF)W sklepie →
Karty pracy A–E · 3,90 złGęstość, masa i objętość

Karta A gratis (PDF)W sklepie →
Karty pracy A–E · 3,90 złOddziaływania międzycząsteczkowe

Karta A gratis (PDF)W sklepie →
Zestaw kart pracy · 7,90 złBudowa materii, fizyka klasa 7

W sklepie →
Zestaw kart pracy · 7,90 złMasa, gęstość i ciężar, fizyka klasa 7

W sklepie →

Uwagi: typowe błędy

1 g/cm³ to 1000 kg/m³, a nie 100 kg/m³ — trzeba pamiętać o sześcianie: 1 m³ = 1 000 000 cm³.
Objętość kamienia z menzurki to różnica poziomów, a nie końcowy odczyt.
Mylenie spójności (cząsteczki tej samej substancji) z przyleganiem (cząsteczki różnych substancji).

Jak zamienić g/cm³ na kg/m³?

Pomnóż przez 1000. Na przykład 2,7 g/cm³ = 2700 kg/m³. W drugą stronę dzielisz przez 1000.

Czy gęstość zależy od wielkości ciała?

Nie. Gęstość jest cechą substancji: mała i duża kostka aluminium mają tę samą gęstość 2,7 g/cm³.

UWAGA DLA NAUCZYCIELA

Sprawdzian „Gęstość, masa i objętość” ma grupy A–E z kluczem; do tego kartkówka i 5 kart pracy z tego samego zakresu.

Zestaw w sklepie →