RYS. 8.5 — OPTYKA

Optyka — sprawdzian z fizyki, klasa 8

Światło, zwierciadła i soczewki. Obliczeń jest niewiele — zdolność skupiająca i czas biegu światła — ale za konstrukcje promieni łatwo stracić punkty.

Grupa A — PDF za darmo ↓Ściąga wzorów

Lista kontrolna przed sprawdzianem

źródła światła, prostoliniowe rozchodzenie się światła, cień i półcień
prędkość światła
odbicie światła, prawo odbicia
zwierciadło płaskie (obraz pozorny), wklęsłe i wypukłe
załamanie światła, rozszczepienie w pryzmacie, barwy
soczewki skupiające i rozpraszające, ognisko, ogniskowa, zdolność skupiająca
konstrukcja obrazów, oko, krótkowzroczność i dalekowzroczność

UWAGA: Zwykle ostatni dział klasy 8; bywa podzielony na „Optykę” i „Soczewki”.

Ściąga wzorów: Optyka

Poz.	Wzór	Oznaczenia	Jednostka
W1	$α = β$	prawo odbicia: kąt odbicia równa się kątowi padania (mierzone od prostopadłej)	$^{\circ}$
W2	$Z = \frac{1}{f}$	$Z$ — zdolność skupiająca, $f$ — ogniskowa w metrach	$D = \frac{1}{m}$
W3	$s = c \cdot t$	droga światła, $c = 300000 \frac{km}{s}$	$km lub m$

Rozwiąż jak fizyk

liczby sprawdzone programem

3 zadania typowe dla sprawdzianu z tego działu, każde w 4 krokach: dane, szukane, wzór, obliczenia ze sprawdzeniem jednostek.

ZAD. 1

Soczewka skupiająca ma ogniskową 25 cm. Oblicz jej zdolność skupiającą.

1DANE
$f = 25 cm = 0, 25 m$
2SZUKANE
$Z = ? [D]$
3WZÓR
$Z = \frac{1}{f}$
4OBLICZENIA
$Z = \frac{1}{0 , 25 m}$ $Z = 4 D$

SPRAWDZONO JEDNOSTKI

\frac{1}{[ m ]} = [D] ✓

Odpowiedź: Zdolność skupiająca soczewki wynosi 4 dioptrie.

ZAD. 2

Okulary mają szkła o zdolności skupiającej −2 D. Oblicz ogniskową. Jaka to soczewka i jaką wadę wzroku koryguje?

1DANE
$Z = - 2 D$
2SZUKANE
$f = ? [m]$
3WZÓR
$Z = \frac{1}{f} \Rightarrow f = \frac{1}{Z}$
4OBLICZENIA
$f = \frac{1}{- 2 D}$ $f = - 0, 5 m = - 50 cm$

SPRAWDZONO JEDNOSTKI

\frac{1}{[ D ]} = [m] ✓

Odpowiedź: Ogniskowa wynosi −0,5 m. Minus oznacza soczewkę rozpraszającą, która koryguje krótkowzroczność.

ZAD. 3

Odległość Słońca od Ziemi to około 150 000 000 km. Ile czasu leci do nas światło ze Słońca? Prędkość światła 300 000 km/s.

1DANE
$s = 150000000 km$ $c = 300000 \frac{km}{s}$
2SZUKANE
$t = ? [s]$
3WZÓR
$s = c \cdot t \Rightarrow t = \frac{s}{c}$
4OBLICZENIA
$t = \frac{150 000 000 km}{300 000 \frac{km}{s}}$ $t = 500 s = 8 min 20 s$

SPRAWDZONO JEDNOSTKI

[km] : [\frac{km}{s}] = [s] ✓

Odpowiedź: Światło ze Słońca leci do Ziemi około 500 s, czyli 8 minut i 20 sekund.

Przelicznik jednostek działu

cm → m (: 100)
mm → m (: 1000)
f [m] → Z [D] (1 : f)
Z [D] → f [m] (1 : Z)
km/s → m/s (· 1000)

Wszystkie jednostki z klas 7–8 w jednym miejscu: przelicznik jednostek.

Sprawdzian do wydruku

WYDANIE A · BEZPŁATNE

Grupa A sprawdzianu

Optyka: pełny arkusz grupy A do wydruku (bez klucza). Rozwiąż go na czas, jak na lekcji.

Pobierz PDF ↓

WYDANIE A–E · Z KLUCZEM

Grupy A–E, klucz, punktacja

Optyka — sprawdzian z fizyki, klasa 8, grupy A–E. W sklepie Nie każ mu liczyć!

3,90 złW sklepie →

Więcej do tego działu

Kartkówka A–E · 3,90 złSoczewki i ognisko

Grupa A gratis (PDF)W sklepie →
Karty pracy A–E · 3,90 złObraz w zwierciadle płaskim

Karta A gratis (PDF)W sklepie →
Zestaw kart pracy · 7,90 złOptyka, fizyka klasa 8

W sklepie →

Uwagi: typowe błędy

Kąty padania i odbicia mierzy się od prostopadłej (normalnej), a nie od powierzchni lustra.
Ogniskowa w centymetrach wstawiona do $Z = 1 : f$ — musi być w metrach.
Obraz w zwierciadle płaskim jest pozorny, prosty i tej samej wielkości — nie pomniejszony.

Czym różni się soczewka skupiająca od rozpraszającej?

Skupiająca zbiera równoległe promienie w ognisku rzeczywistym i ma dodatnią zdolność skupiającą. Rozpraszająca je rozprasza, ma ognisko pozorne i ujemną zdolność.

Jakie soczewki ma krótkowidz?

Rozpraszające (ujemne dioptrie). Dalekowidz nosi soczewki skupiające (dodatnie dioptrie).

UWAGA DLA NAUCZYCIELA

Sprawdzian „Optyka” (grupy A–E): światło i cień, odbicie, załamanie, soczewki, barwy; do tego kartkówka „Soczewki i ognisko” i karty o zwierciadle płaskim.

Zestaw w sklepie →